Ahmet Yesevi’nin Anadolu’ya gönderdiği talebelerden biri olan Güvenç Abdal, Gümüşhane’nin Kürtün ilçesine bağlı Taşlıca köyüne gelerek burada yaşamını sürdürdü. Türbesi Kırşehir’de bulunan Güvenç Abdal’ın temsili mezarlarından biri de adını taşıyan Güvende Yaylası’nda yer alıyor. Güvende Yaylası’nda yüzyıllardır yayla şenlikleri düzenleniyor.

Kırşehir’den Taşlıca köyüne gelen Güvenç Abdal, bölgenin İslamlaşmasında etkin rol üstlendi. Köye yerleştikten sonra ilk olarak bir mescit yaptırdı. Yapılan mescit, 1800’lü yıllarda onarım gördü ve günümüze kadar ayakta kalarak hâlen ibadete açık şekilde hizmet veriyor.

Güvenç Abdal tarafından yaptırılan camide uzun yıllardır görev yapan torunu İsmail Güvendi, atalarından yadigâr olan kılıç ve zırh gömleğini özel bir kutuda muhafaza ediyor. Üniversitelerde görev yapan bilim insanları tarafından gerçekleştirilen karbon testleri sonucunda, kılıç ve zırh gömleğinin 1300’lü yıllara ait olduğu kesinleşti. Emanetlerin zamanla deforme olmasının nedeni ise 1915 Rus Harbi sırasında korunmaları amacıyla toprağa gömülmeleri oldu.

Trabzon’un fethi sırasında sağlanan katkıların ardından, Fatih Sultan Mehmet tarafından verilen fermanla tekke beratı alan Güvenç Abdal Ocağı’nda; Cumhuriyet’in ilanına ve tekke ile zaviyelerin kapatılmasına kadar uzun yıllar boyunca kazanlar kaynadı.

Güvenç Abdal’ın oğlu Hıdır Baba ile torunlarının mezarlarının bulunduğu Taşlıca köyünde, Güvenç Abdal’ın tekkesinin yer aldığı alana evini inşa eden İsmail Güvendi; Güvenç Abdal’ın Ahmet Yesevi Tekkesi’nde yetiştiğini ve Anadolu’da etkin rol üstlenmek amacıyla Taşlıca köyüne yerleştiğini, burada yaşadığı süre boyunca çok sayıda müridi bulunduğunu söyledi.

“Anadolu’nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında önemli bir rolü var”

Güvenç Abdal’ın tekke kurarak Doğu Karadeniz’in İslamlaşmasına önemli katkılar sağladığını ifade eden İsmail Güvendi, şunları söyledi:
“Güvenç Abdal, 1250’li yıllardan sonra Anadolu’ya gelen, Anadolu’nun kapıları açıldıktan sonra Anadolu’nun İslamlaşması ve Türkleşmesinde öncülük etmiş Anadolu alperenlerinden bir tanesidir. Güvenç Abdal’ın asıl ismi Halil Derviş’tir. Şecerede Halil-i Nurettin olarak geçer. 1250’li yıllarda buraya gelip mescidini yapmış, burada bir tekke kurarak buraların İslamlaşmasına öncülük etmiştir. Aynı zamanda Çepni boylarının Türkleşmesine de büyük katkı sağlamış ve özellikle Karadeniz yöresinin fethedilmesinde büyük fedakârlıklar göstermiştir. Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethi sırasında, bu ocaktan yetişenlerden Çağırgan Baba’nın, bir rivayete göre 22 bin kişilik orduyla Kadırga Yaylası’nda Fatih’le birlikte namaz kıldığı, hutbenin Fatih tarafından okunduğu ve namazı Çağırgan Baba’nın kıldırdığı rivayet edilmektedir.”

700 yıldır bu kılıç ve zırhı koruyoruz”

Güvenç Abdal’a ait kılıç ve zırhın karbon testleriyle yaklaşık 700 yıl öncesine tarihlendiğini belirten İsmail Güvendi, şöyle konuştu:
“Emanetler, dededen toruna, torundan toruna aktarılmıştır. 1915 yılındaki Rus muhacirliğine kadar büyük bir özenle korunmuştur. Bu emanetlerin bugün deforme olmasının en büyük sebebi, o dönemde güvenlik amacıyla toprağa gömülmüş olmalarıdır. Muhacirlik yaşanınca dedelerimiz buradan ayrılmak zorunda kalmış, emanetleri toprağa gömüp gitmişlerdir. Geri döndüklerinde tekrar çıkarmışlar ancak doğal olarak bir miktar deformasyon oluşmuştur. Yapılan karbon testlerinde bu emanetlerin 1200’lü yıllara ait olduğu tespit edilmiştir. Daha sonraki yıllarda, özellikle 1990’lı yıllara kadar, ziyarete gelen bazı kişiler tarafından teberrük niyetiyle bu emanetlerden parçalar koparılmıştır. Bunun yanlış bir uygulama olduğu anlaşılınca artık kimseye parça verilmemesi yönünde karar aldık. O dönem ateşli silahların olmadığı bir zaman dilimiydi. Bu nedenle kılıçlar daha çok koruma amaçlıydı. Önceleri savaş meydanlarında kullanılan bu kılıç, sonraki dönemlerde de muhafaza edilmiştir. Hıdır Baba ve ondan sonra oğlu tarafından kullanılmıştır. Biz bu kılıca ‘gönül kılıcı’ deriz. Aslında bu bir tahta kılıçtır ve korumanın yanında insanların gönlünü fethetmeyi temsil eder.”

Gümüşhane'de 700 Yıllık Emanet Nesilden Nesile Korunuyor - Kuzey Ekspres